Tachograf to jeden z najważniejszych elementów wyposażenia pojazdu wykonującego transport drogowy. Od 1 lipca 2026 r. jego znaczenie wzrosło również w przypadku tzw. busów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 2,5 t do 3,5 t, które wykonują międzynarodowy transport rzeczy lub przewozy kabotażowe. W takich przypadkach kierowcy podlegają przepisom dotyczącym czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków, a pojazd musi być wyposażony w odpowiedni tachograf.
Tachograf rejestruje między innymi czas jazdy, odpoczynku i wykonywania innych prac. Jego wskazania mogą mieć kluczowe znaczenie podczas kontroli drogowej oraz kontroli w przedsiębiorstwie. Wystarczy jednak chwila nieuwagi, niewłaściwa obsługa urządzenia lub błędne oznaczenie aktywności, aby pojawiło się naruszenie.
Co zrobić, gdy kierowca popełni błąd? Czy każda nieprawidłowość oznacza mandat? I jak uniknąć podobnych sytuacji w przyszłości?
W tym artykule przedstawiamy najczęstsze błędy związane z tachografem oraz podpowiadamy, jak prawidłowo na nie reagować.
Brak wpisu kraju rozpoczęcia lub zakończenia dziennego okresu pracy
Jednym z częstych błędów kierowców jest brak wpisania symbolu państwa, w którym rozpoczął lub zakończył dzienny okres pracy.
Tego rodzaju wpis może wydawać się mało istotny, jednak jego brak może skutkować nałożeniem kary. Dlatego kierowca powinien pamiętać o prawidłowym wykonaniu wymaganych wpisów na początku i na końcu dziennego okresu pracy.
Warto zwrócić uwagę na tę czynność szczególnie podczas korzystania z tachografu cyfrowego. Prawidłowa obsługa urządzenia od początku trasy pozwala ograniczyć ryzyko późniejszych problemów podczas kontroli.
Nieprawidłowe oznaczanie aktywności
Kolejnym częstym problemem jest wybranie niewłaściwego rodzaju aktywności. Przykładem może być oznaczenie czasu jako „inna praca”, podczas gdy kierowca faktycznie korzystał z odpoczynku.
Taki błąd może spowodować, że zapis z tachografu nie będzie odzwierciedlał rzeczywistego przebiegu pracy kierowcy.
Co zrobić, jeżeli kierowca zauważy pomyłkę?
W przypadku błędnego zapisu warto przygotować wydruk z tachografu dotyczący danego okresu oraz sporządzić na nim odpowiednie wyjaśnienie. Dokument powinien wskazywać, co faktycznie wydarzyło się w danym czasie i z czego wynikała pomyłka.
Przykładowe wyjaśnienie może wyglądać następująco:
„Oświadczam, że w dniu … w godz. …–… pojazd pozostawał na postoju, a kierowca korzystał z odpoczynku. Na tachografie omyłkowo została zarejestrowana „inna praca” zamiast odpoczynku. Błąd wynikał z niewłaściwego ustawienia trybu pracy tachografu.”
Takie wyjaśnienie nie oznacza automatycznego anulowania naruszenia, ale pozwala udokumentować rzeczywisty przebieg zdarzenia i wyjaśnić przyczynę nieprawidłowego zapisu.
Przekraczanie czasu jazdy i brak wymaganej przerwy
Jednym z poważniejszych błędów jest przekraczanie dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy.
Podstawowa zasada jest prosta: po maksymalnie 4,5 godziny prowadzenia pojazdu kierowca powinien wykorzystać przerwę trwającą co najmniej 45 minut, chyba że korzysta z dopuszczalnego podziału tej przerwy. Przerwę 45-minutową można podzielić na dwie części: pierwsza musi trwać co najmniej 15 minut, a druga co najmniej 30 minut.
W praktyce problem pojawia się wtedy, gdy kierowca zbyt późno planuje postój, wykona przerwę zbyt krótką albo nieprawidłowo zarejestruje ją w tachografie.
Warto pamiętać, że konsekwencje naruszenia zależą od jego rodzaju i zakresu. Nie istnieje jedna stała kara za każde przekroczenie czasu jazdy. Dlatego każdy przypadek powinien być oceniany indywidualnie.
Jak uniknąć błędów z tachografem?
Wiele nieprawidłowości można ograniczyć dzięki odpowiedniej organizacji pracy i prawidłowej obsłudze urządzenia.
Kierowca powinien przede wszystkim:
- pamiętać o prawidłowym wpisywaniu kraju rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy,
- prawidłowo wybierać rodzaj wykonywanej aktywności,
- kontrolować czas prowadzenia pojazdu,
- odpowiednio wcześniej planować przerwy,
- sprawdzać komunikaty pojawiające się na tachografie,
- reagować na błędy i nieprawidłowości od razu po ich zauważeniu,
- w przypadku pomyłki przygotować odpowiednie wyjaśnienie i dokumentację.
Ma to szczególne znaczenie od 1 lipca 2026 r., kiedy przepisy dotyczące czasu jazdy i odpoczynku objęły również określone pojazdy o DMC powyżej 2,5 t do 3,5 t wykonujące międzynarodowy transport rzeczy lub kabotaż.
Podsumowanie
Błąd na tachografie nie zawsze oznacza, że sytuacja jest bez wyjścia. Najważniejsze jest prawidłowe reagowanie na nieprawidłowości, dokładne dokumentowanie rzeczywistego przebiegu pracy oraz przestrzeganie obowiązujących zasad.
Prawidłowa obsługa tachografu może uchronić kierowcę i przewoźnika przed niepotrzebnymi problemami podczas kontroli. Warto więc zadbać o odpowiednie przeszkolenie kierowców.
